Gördüm ki, nefis dünya ehlinin elde ettiği lezzetlere bakıyor. Ancak o lezzetlerin nasıl elde edildiğini ve neticesinde hangi afetlerin olduğunu unutuyor.
Bunun izahatı şöyledir. Sen bir saltanat ve mevki sahibi birini görsen onun sadece güzel yönlerini müşahede edersin ve bu da seni cezbeder. Oysa o kişi saltanatından zarar görmese bile işçilerinden zarar görebilir. Sonra o kişi düşmanlarından gelecek, zarar korkusuyla hep endişe içinde olur; amiri kendisini azleder düşüncesiyle tedirgin olur, emsalleri kendisine tuzak kurabilir. Üstelik bu kişi zamanının çoğunu korku duyduğu amirlerinin hizmetinde geçirir.
Bu kişinin malı ve işleri beladan uzak değildir. Şayet bu kişi azledilse, çektiği bu sıkıntılar aldığı lezzetten çok fazla olur.
Eğer tüccar kişiye baksan şehir şehir gezmelerine rağmen umduklarına ancak ileri yaşlarda ulaşabilirler. O zaman da nimetlerin lezzeti çoktan gitmiş olur.
Kişi buluğ çağına gelinceye kadar çocukluğunu nerede geçirdiğini bilmez. Ergenliğe gelince de bir şekilde evlenmek ister. Evlenince çocuklar olur ve evlilikten lezzet alamaz, inkisara uğrar ve ailesi için çalışmak zorunda kalır.
Kişiler güzel olan şeylerden faydalansalar bile hedeflerindeki servete ulaşamazlar. Eğer mal biriktirmek için çalışsalar bu defa da o malı elde etmek için harcadıkları zamanları zayi olup gider.
Kişi tüm hedeflerine ulaşsa bile yaşlanmaktan kurtulmaz. Yaşlılık da onlar için çirkin ve öfkelendirici bir durumdur. Sonrasın da mal sahibi kazandığı malı için sürekli korku ve endişe içinde olur. Daha sonrada harcadığı servetiyle ilgili hesaba çekilir. Eğer kişi mal biriktirmekten usansa veya İsraf etse bu defa da başkaları tarafından yadırganmaya başlanır.
Çocukları onun ölümünü bekler, eşi ondan bir türlü razı olmaz ve o, hep malını korumak için mücadele eder. Onun zamanı sıkıntılarla geçer, maldan aldığı lezzet rutinleşir ve sonraki zamanlarda servetinin tadını alamaz hale gelir.
Kıyamet günü yöneticiler ve tüccarlar -Allah'ın korudukları hariç- rezil bir şekilde haşredilirler. Onların sürekli nimetler içinde yüzdükleri düşüncesine kapılma! Sen uzaktan baktığın için malı güzel görürsün. Şayet sen o malı elde etmiş olsaydın tiksinti duyardın. Sonra o malın perde arkasında tarif edilemeyecek şekilde dünyevi ve uhrevi sıkıntılar vardır. Senin yapman gereken mümkün olduğu kadar kanaat etmektir. Çünkü kanaatte dünya ve ahiret adına pek çok selamet vardır.
Zahitlerden birine yediği kuru ekmek için “İştihanız bunları nasıl alıyor?” denildiğinde O: “Asıl iştihamızın geleceği vakit için şu anki lezzetleri terk ediyorum" demiştir.
İbn Kayyım el-Cevziyye, Tehlikeli Tuzaklar
